Haydut Devlet Aşaması: Emperyal Hegemonyanın Kurumsuzlaşması, Kaynak Yağması ve Çürüyen Devlet Sosyalizmi
Özet (Abstract)
Bu çalışma, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro örneği üzerinden yürütülen emperyal müdahaleleri, tekil bir rejim krizi ya da otoriter liderlik sorunu olarak ele almayı reddeder. Temel tez şudur: 21. yüzyıl emperyalizmi, Amerika Birleşik Devletleri öncülüğünde haydut devlet pratiğine evrilmiş; uluslararası hukuk ve kurumlar fiilen işlevsizleşmiştir. Müdahalelerin ardındaki asli motivasyon, Venezuela’nın petrol, doğalgaz, altın ve özellikle lityum gibi stratejik kaynaklarıdır. Ancak emperyalist başarının yalnızca dışsal zorla açıklanamayacağı; sosyalist iddia taşıyan rejimlerin içsel ahlaki ve siyasal çürümesinin bu müdahaleleri kolaylaştırdığı ileri sürülmektedir. Bu bağlamda sosyalizm, devlet yönetimi alternatifi olmaktan çıkarılmakta ve yeraltına itilmiş bir ideolojik varoluşa zorlanmaktadır.
1. Giriş: Hukuksuzluğun Normalleştiği Bir Dünya
Soğuk Savaş sonrası dönemde inşa edilen “kurallara dayalı uluslararası düzen”, uzun süre emperyal müdahalelerin meşruiyet kalkanı işlevi gördü. Ancak bugün bu kalkan dahi terk edilmiştir. Maduro vakasında görülen şey, hukukun ihlali değil; hukukun askıya alınmasıdır. Müdahaleler artık normatif gerekçeler üretme ihtiyacı duymamaktadır. Bu durum, küresel sistemin kurumsuz ve çıplak güç düzenine geçtiğini göstermektedir.
2. ABD’nin Haydut Devlete Evrimi ve Demokratik Mirasın Terk Edilişi
Amerika Birleşik Devletleri, tarihsel olarak yüzyıllar süren sınıf mücadeleleri, iç savaş ve sivil haklar hareketleriyle inşa edilmiş bir demokratik mirasa sahiptir. Ancak bu miras, günümüzde Amerikan halkının iradesiyle değil; emperyalist sermaye bloklarının çıkarları doğrultusunda aşındırılmaktadır.
Demokrasi artık bir yönetim ilkesi olmaktan çıkmış; dış müdahaleleri meşrulaştıran tüketilmiş bir retoriğe indirgenmiştir. Bu bağlamda ABD, uluslararası hukuku tanımayan, egemenlik ilkesini hiçe sayan ve güç kullanımını norm hâline getiren bir haydut devlet pratiği sergilemektedir.
3. Kurumsal Çöküş: Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği
Bu haydutlaşma sürecinde uluslararası kurumların sessizliği dikkat çekicidir. Birleşmiş Milletler, devlet egemenliğini ve barışı koruma iddiasına rağmen açık ihlaller karşısında işlevsiz bir izleyiciye dönüşmüştür. Bu sessizlik bir zayıflık değil, fiilî kabuldür.
Avrupa Birliği ise insan hakları ve hukukun üstünlüğü iddialarını askıya alarak bu sürece sessizlik yoluyla ortaklık etmektedir. Tarafsızlık söylemi, gerçekte emperyal düzenin sürdürülmesine verilen örtük onaydır.
4. Maskesiz Emperyalizm ve Açık Güç Siyaseti
Liberal emperyalizmin söylemsel maskeleri özellikle Donald Trump dönemiyle birlikte terk edilmiştir. Demokrasi ve insan hakları artık gerekli görülmemiş; çıkar, güç ve yağma siyaseti açıkça savunulmuştur. Bu durum bir sapma değil; sistemin özünün ifşasıdır.
5. Kaynak Determinizmi: Venezuela Neden Hedefte?
Venezuela’ya yönelik müdahalelerin merkezinde, ülkenin olağanüstü doğal kaynak zenginliği yer almaktadır. Venezuela dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerinden birine sahiptir. Bunun yanında doğalgaz, altın ve özellikle lityum gibi 21. yüzyılın kritik hammaddeleri, ülkeyi küresel enerji ve teknoloji rekabetinin merkezine yerleştirmektedir.
Elektrikli araçlar, batarya teknolojileri ve enerji depolama sistemleri çağında lityum, petrol kadar stratejik bir öneme sahiptir. Bu tablo, müdahalelerin ideolojik değil; ekonomik determinizmle şekillendiğini açıkça göstermektedir.
6. Emperyalist Başarının İçsel Zemini: Sosyalist Liderliğin Çürümesi
Ancak emperyalist müdahalelerin başarısı yalnızca dışsal güçle açıklanamaz. Belirleyici faktörlerden biri, sosyalist iddia taşıyan liderliklerin açgözlülüğü ve ahlaki çöküşüdür. Devlet kaynaklarının dar bir iktidar elitinin çıkarlarına tahsis edilmesi, halkın yoksullaştırılması ve eleştirinin bastırılması; emperyalizme geniş bir meşruiyet boşluğu yaratmaktadır.
Bu durum sosyalizmin teorik iflası değil; liderlik düzeyinde yaşanan siyasal ve ahlaki bir çürümedir. Emperyalizm çoğu zaman silahla değil, bu çürümüş yapılar üzerinden ilerlemektedir.
7. Sosyalizmin İki Cepheli Kuşatması
Sosyalizm bugün iki cepheden baskı altındadır: dışarıdan haydutlaşmış emperyal güçler ve küresel sermaye; içeriden ise halktan kopmuş, iktidarı ve zenginliği amaç hâline getirmiş liderlikler. Bu ikili kuşatma, sosyalizmi devlet yönetimi alternatifi olmaktan çıkarmayı hedeflemektedir.
8. Yeraltına İtilen Gelecek ve Yeni Normal
Mevcut güç dengeleri sürdüğü takdirde, önümüzdeki 40–50 yıl; uluslararası hukukun tamamen işlevsizleştiği, kurumların dekoratif hâle geldiği ve sosyalizmin devlet ölçeğinde istisnai bir olguya dönüştüğü bir dönem olacaktır.
9. Türkiye Merkezli Değerlendirme: Yaklaşan Tehlike ve Gözden Kaçırılan Gerçek
Venezuela örneği, Türkiye açısından yalnızca teorik değil, doğrudan stratejik bir uyarı niteliğindedir. Çünkü hiçbir ülke emperyal iştahın dışında değildir ve bu iştah, yalnızca mevcut kaynaklara değil, geleceğin enerji kaynaklarına da yönelir.
Türkiye bu bağlamda kritik bir avantaja –ve aynı zamanda ciddi bir riske– sahiptir. Bu risk ve avantajın adı: thorium.
Thorium: Geleceğin Enerjisi, Geleceğin Çatışması
Thorium, bugün henüz küresel ölçekte tam olarak ticarileşmemiş olsa da, nükleer enerjinin bir sonraki evresi olarak görülmektedir. Uranyuma kıyasla daha bol bulunan, daha güvenli reaksiyon zincirlerine sahip olan ve çok daha az uzun ömürlü nükleer atık üreten thorium, fosil yakıt sonrası çağın stratejik enerji kaynağı olmaya adaydır.
Bu nedenle thorium, yalnızca bir enerji meselesi değil; gelecek yüzyılın jeopolitik güç denklemini belirleyecek bir unsurdur. Bugün petrol için yapılan savaşların, yarın thorium ve benzeri kritik hammaddeler için yapılmayacağını düşünmek saflık olur.
Türkiye, dünya thorium rezervleri açısından en zengin ülkelerden biridir. Bu gerçek, bugünün küresel güç merkezlerinin gözünden kaçmamaktadır. Nasıl ki Venezuela petrol, doğalgaz ve lityum nedeniyle hedefe yerleştirildiyse; Türkiye de thorium üzerinden potansiyel bir müdahale coğrafyası olarak okunmaktadır.
Buradaki belirleyici fark şudur: Türkiye bu kaynağı kamusal yarar, bilimsel kapasite ve teknolojik bağımsızlık temelinde mi yönetecektir; yoksa iç siyasal çürüme, rant düzeni ve kurumsal zayıflık nedeniyle bu stratejik üstünlüğü bir kırılganlığa mı dönüştürecektir?
Emperyal müdahaleler hiçbir zaman yalnızca dışarıdan başlamaz. İçeride derinleşen yoksulluk, adaletsiz kaynak dağılımı, hukukun aşınması ve halktan kopmuş iktidar yapıları, dış baskılar için en elverişli zemini üretir. Venezuela’nın Venezuela olmasının temel nedeni budur.
Dolayısıyla Türkiye için asıl tehlike, yalnızca dış güçlerin planları değil; bu planları mümkün kılan içsel çözülmedir. Thorium gibi stratejik bir zenginliğe sahip bir ülke, eğer kamusal meşruiyetini ve toplumsal bütünlüğünü koruyamazsa; çok yakın bir gelecekte Venezuela benzeri senaryoların konusu hâline gelebilir.
10. Sonuç: Karanlık Ufuk ve Kaçınılmaz Yüzleşme
Venezuela örneği artık istisna değildir; geleceğin habercisidir. Emperyalizm, bugün tanklarla değil; çökertilmiş kurumlar, yoksullaştırılmış halklar ve meşruiyetini yitirmiş yönetimler üzerinden ilerlemektedir. Silah, çoğu zaman son aşamada devreye girer. Asıl belirleyici olan, içerideki çözülmedir.
Dünya, haydut devletlerin kuralları belirlediği; uluslararası hukukun bir vitrin süsüne dönüştüğü; kurumların ise yalnızca olup biteni kayda geçirmekle yetindiği bir döneme girmiştir. Bu yeni düzende güçlü olan, yalnızca askeri kapasitesi yüksek olan değil; toplumsal meşruiyetini koruyabilen devlettir.
Türkiye açısından mesele son derece açıktır. Stratejik coğrafya, enerji geçişinin merkezinde yer alan kaynaklar ve özellikle thorium gibi geleceğin hammaddeleri, ülkeyi yalnızca bölgesel değil küresel hesapların odağına yerleştirmektedir. Bu gerçeklik karşısında hamaset değil; derin bir yüzleşme gereklidir.
Eğer bir ülke halkını yoksullaştırır, adaleti aşındırır, kamusal zenginliği dar kliklerin çıkarına tahsis ederse; hangi ideolojiye, hangi bayrağa ya da hangi tarihsel mirasa yaslanırsa yaslansın, sonunda emperyal müdahalelere açık bir hedef hâline gelir.
Gelecek, sloganlara değil; meşruiyete, adalete ve toplumsal bağlara bakacaktır. Aksi hâlde en güçlü devletler bile, bir sabah kendilerini Venezuela’nın kaderini tartışırken bulabilir.
Bu nedenle soru artık şudur: Türkiye bu yüzleşmeye hazır mı?
Discover more from Ypsilon Computers
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
